AB News – ဇူလိုင် ၂၃၊ ၂၀၂၆

ရက္ခိုင်ပြည်၊ စစ်တွေမြို့နယ်အတွင်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် အရပ်သားပြည်သူများအပေါ် သက်ရောက်လာသည့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များကို သုံးသပ်ထားသည့် “အာရက္ခရေးရာ အထူးလေ့လာချက် အမှတ် (၇)” ကို Center for Arakan Studies (CAS) က ဇူလိုင် ၂၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

CAS ၏ လေ့လာချက်အရ စစ်တွေမြို့နယ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ တဖြည်းဖြည်း စစ်ရေးပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ နယ်မြေ (Conflict Zone) အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး ဒေသခံပြည်သူများသည် လုံခြုံရေးအန္တရာယ်များ၊ နေရပ်စွန့်ခွာရမှုများနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ထို့အပြင် တိုက်ပွဲများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနိုင်သည့် စိုးရိမ်မှုများကြောင့် စစ်တွေမြို့နယ်မှ ဒေသခံအများအပြားသည် AA ထိန်းချုပ်နယ်မြေများနှင့် အခြားလုံခြုံရာဒေသများသို့ အတင်းအကျပ် နေရပ်စွန့်ခွာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရခြင်း (Forced Displacement) ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း လေ့လာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

စာတမ်းအရ စစ်ကော်မရှင်သည် စစ်တွေမြို့အတွင်း လုံခြုံရေးအစီအမံများ တင်းကျပ်ထားပြီး မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခြံစည်းရိုးများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ မိုင်းကွင်းများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စစ်အင်အား ဖြည့်တင်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။

ယင်းအပြင် ကုန်းလမ်းနှင့် ရေလမ်း သွားလာရေး ကန့်သတ်မှုများကြောင့် ဆေးဝါး၊ လောင်စာဆီနှင့် အခြေခံစားသောက်ကုန်များ ပြတ်လပ်မှု (Essential Goods Shortage) ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာကာ ဒေသခံများ၏ နေထိုင်မှုအခြေအနေ ပိုမိုခက်ခဲလာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

CAS ၏ လေ့လာချက်တွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း စစ်တွေမြို့နယ်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အဓိကဖြစ်ရပ်များအဖြစ် လက်နက်ကြီးနှင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သားသေဆုံး ဒဏ်ရာရမှုများ၊ စစ်ရှောင်စခန်းများအတွင်း ဖမ်းဆီးမှုများ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ဆေးဝါးရရှိမှု အခက်အခဲများ
AA ၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ စစ်တွေအနီးသို့ ရောက်ရှိလာမှု နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ အင်အားကျဆင်းမှုနှင့် ထွက်ခွာမှုများ
ကို အချိန်ကာလအလိုက် စုစည်းဖော်ပြထားသည်။

ထို့ပြင် စစ်တွေမြို့ မြို့မဈေးကြီးအနီးတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လက်နက်ကြီးကျရောက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၁၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၈ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း CAS ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

CAS က အဆိုပါ လေ့လာချက်ကို ဒေသတွင်းမီဒီယာများ၏ သတင်းဖော်ပြချက်များ၊ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ အစီရင်ခံစာများအပြင် ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက်များကို အခြေခံ၍ ပြုစုထားကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။